Nhiều cô chú lớn lên ở vùng trung du, miền núi chắc còn nhớ những buổi theo bố mẹ lên đồi đào củ mài. Củ dài, vỏ nâu sần, ruột trắng, luộc lên bở bùi, chấm chút muối vừng là thành bữa no. Cũng chính củ ấy, khi thái lát phơi khô, lại có tên gọi quen thuộc là hoài sơn (sơn dược).
Hoài sơn là gì?
Hoài sơn là phần củ của cây củ mài, một loại dây leo mọc hoang ở vùng đồi núi và cũng được trồng ở nhiều nơi. Củ thường dài, mọc sâu dưới đất, vỏ ngoài màu nâu, thịt bên trong trắng, có nhiều chất nhầy.
Củ mài sau khi gọt vỏ, đồ chín hoặc phơi, sấy khô và thái lát được gọi là hoài sơn. Những lát hoài sơn trắng ngà thường thấy trong các gói hầm gà, hầm xương chính là nó.
Hoài sơn trong bếp dưỡng sinh
Theo quan niệm Đông y, hoài sơn (củ mài) là vị quen thuộc trong các món cháo, chè dưỡng sinh. Hoài sơn có vị ngọt, tính bình – tức là không quá nóng, không quá lạnh – nên dễ kết hợp với nhiều món.
Điều thú vị là cùng một củ mài, ở quê là món luộc chấm muối vừng, còn trong bếp dưỡng sinh lại thành nồi cháo hoài sơn, bát chè hoài sơn hạt sen của các bà, các mẹ.
Góc nhìn dinh dưỡng
Theo kiến thức dinh dưỡng phổ thông, củ mài thuộc nhóm củ giàu tinh bột, giống khoai, sắn. Củ mài còn có:
- Chất xơ: như nhiều loại củ khác.
- Chất nhầy tự nhiên: tạo độ sánh khi nấu, làm món ăn mềm, dễ nuốt.
- Một ít đạm, kali và các khoáng chất khác.
Vì nhiều tinh bột và dễ nấu nhừ, củ mài là nguồn năng lượng nhẹ nhàng, hợp với người răng yếu, người cần món mềm.
Món ăn quen thuộc từ hoài sơn
- Củ mài luộc, hấp: cách ăn dân dã nhất, chấm muối vừng.
- Cháo hoài sơn: nấu cùng gạo tẻ, có thể thêm thịt bằm hoặc hạt sen.
- Canh hoài sơn hầm xương: nước dùng ngọt, củ mềm bùi.
- Gà hầm hoài sơn, táo đỏ: món hầm quen thuộc ngày se lạnh.
- Chè hoài sơn: nấu cùng đậu xanh, hạt sen, nước cốt dừa.
Mẹo sơ chế củ mài tươi
- Củ mài tươi có nhựa nhầy, nhiều người bị ngứa tay khi gọt. Nên đeo găng tay khi sơ chế.
- Gọt xong ngâm ngay vào nước có pha chút muối hoặc giấm để củ không bị thâm.
- Nếu lỡ ngứa tay, rửa bằng nước ấm, hơ tay gần lửa (cẩn thận) hoặc thoa chút giấm loãng – kinh nghiệm dân gian hay dùng.
- Củ mài cần nấu chín kỹ, không ăn sống.
Ai cần lưu ý?
- Người đang ăn kiêng theo chỉ định của bác sĩ: hoài sơn chủ yếu là tinh bột, cần tính vào khẩu phần tinh bột trong bữa và hỏi bác sĩ về lượng dùng.
- Người có cơ địa dị ứng: thử lượng nhỏ trước.
Hoài sơn dạng bột – tiện cho bữa phụ
Không phải lúc nào cũng có củ mài tươi, và sơ chế cũng khá mất công. Dạng bột xay mịn giúp dùng nhanh hơn: pha với nước ấm thành thức uống sánh mịn, hoặc khuấy vào cháo. Bột Hoài Sơn Liên An làm từ củ hoài sơn sấy, xay mịn – bột mịn, vị bùi nhẹ, dùng pha uống, nấu cháo, làm bánh. Dễ nấu cháo, pha uống – món ăn mềm, dễ dùng cho người lớn tuổi. Không thêm đường. Người đang điều trị bệnh nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng.
Củ mài dân dã, hoài sơn trong thang thuốc – cùng một củ, gắn với ký ức của biết bao thế hệ. Đưa nó trở lại bữa ăn gia đình là cách giữ gìn một nét ẩm thực đẹp của người Việt.
Lưu ý: Sản phẩm này không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh. Nội dung bài viết mang tính tham khảo, không thay cho lời khuyên của bác sĩ.
Mua chính hãng tại lienan.vn hoặc gọi 1900 2685.
