Múc bát chè sâm bổ lượng, thấy mấy hạt tròn trắng, dẻo dẻo, có rãnh ở giữa. Đó là ý dĩ – còn gọi là bo bo, hạt cườm, mễ nhân. Loại hạt này quen mặt nhưng ít người biết rõ về nó.
Ý dĩ là gì?
Ý dĩ là hạt của một loại cây họ lúa, thân cao, lá dài giống cây ngô non. Ở nước ta, ý dĩ được trồng ở nhiều vùng trung du, miền núi. Hạt sau khi bóc vỏ cứng bên ngoài có màu trắng ngà, hình tròn hơi dẹt, có một rãnh dọc ở giữa.
Cần phân biệt: ý dĩ khác với lúa mạch (đại mạch) dù đôi khi cùng được gọi là “bo bo” ở một số nơi. Hạt ý dĩ thường to hơn, rãnh rõ hơn.
Ý dĩ có gì?
Theo kiến thức dinh dưỡng phổ thông, ý dĩ là một loại ngũ cốc:
- Tinh bột: thành phần chính, cung cấp năng lượng.
- Đạm thực vật: ý dĩ được xem là loại ngũ cốc có lượng đạm khá so với nhiều loại khác.
- Chất xơ: như nhiều loại ngũ cốc nguyên hạt khác.
- Một số vitamin nhóm B và khoáng chất.
Khi nấu chín, ý dĩ mềm, hơi dẻo, vị nhạt thanh, dễ kết hợp với nhiều món ngọt lẫn mặn.
Theo quan niệm Đông y
Trong Đông y, ý dĩ (ý dĩ nhân) có vị ngọt nhạt, tính hơi mát. Theo quan niệm Đông y, hoài sơn, hạt sen, ý dĩ là những vị quen thuộc trong các món dưỡng sinh truyền thống – từ chè sâm bổ lượng đến cháo ý dĩ.
Đây là kinh nghiệm ẩm thực truyền thống, nên kết hợp với chế độ ăn cân đối, không xem ý dĩ là món có tác dụng đặc biệt.
Ý dĩ hợp với bữa ăn nào?
- Khi muốn thay bớt cơm trắng bằng ngũ cốc khác cho bữa ăn đa dạng.
- Món chè, cháo thanh mát ngày hè.
- Món canh hầm ngày se lạnh.
Ai cần lưu ý?
- Phụ nữ mang thai: theo quan niệm Đông y truyền thống, ý dĩ cần thận trọng trong thai kỳ. Nên hỏi bác sĩ trước khi dùng thường xuyên.
- Người hay lạnh bụng: theo quan niệm Đông y, ý dĩ tính mát, nên dùng ít và nấu ấm.
- Người đang ăn kiêng theo chỉ định của bác sĩ: ý dĩ nhiều tinh bột, cần tính vào khẩu phần tinh bột của bữa và hỏi bác sĩ về lượng dùng.
Cách nấu ý dĩ ngon
Sơ chế
- Vo sạch, ngâm nước 3–4 tiếng hoặc qua đêm cho hạt mềm.
- Có thể rang sơ trên chảo nóng đến khi hơi vàng: hạt thơm hơn, theo quan niệm Đông y giảm bớt tính mát.
Ba món đơn giản
- Cháo ý dĩ: nấu cùng gạo theo tỷ lệ khoảng 1 phần ý dĩ, 2 phần gạo, ninh nhừ.
- Chè ý dĩ đậu xanh: nấu ý dĩ mềm trước, thêm đậu xanh, nêm đường phèn vừa ăn.
- Canh ý dĩ hầm xương: ý dĩ ngâm mềm, hầm cùng xương và củ cải, cà rốt.
Nếu không có thời gian ngâm, ninh
Ý dĩ cần ngâm và nấu khá lâu mới mềm. Với gia đình bận rộn, Bột Đậu Xanh Hạt Sen Ý Dĩ Liên An là cách tiện hơn: ý dĩ đã được xay mịn cùng đậu xanh và hạt sen. Vị thanh mát của đậu xanh, hạt sen, ý dĩ – chỉ cần pha với nước, có thể uống ấm hoặc để mát.
Mẹo chọn và bảo quản ý dĩ
- Chọn hạt trắng ngà tự nhiên, đều, không vỡ vụn, không mùi mốc.
- Tránh hạt trắng bóng bất thường hoặc có mùi hắc lạ.
- Đựng hũ kín, để nơi khô ráo; mùa nồm có thể cất ngăn mát tủ lạnh.
Ý dĩ là loại hạt giản dị, dễ nấu, giúp bữa ăn đa dạng hơn. Thỉnh thoảng thay vài bữa cơm bằng cháo ý dĩ, hay buổi chiều có cốc thức uống từ ý dĩ, cũng là cách làm mới thực đơn gia đình.
Lưu ý: Sản phẩm này không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh. Nội dung bài viết mang tính tham khảo, không thay cho lời khuyên của bác sĩ.
Mua chính hãng tại lienan.vn hoặc gọi 1900 2685.
