Thử hình dung: cứ đến tháng 9, tháng 10, khi gió heo may về, nhiều người lại thấy da tay khô ráp, môi nứt nẻ, cổ họng hay ngứa. Sang đông, sáng dậy chỉ muốn nằm thêm trong chăn. Người xưa vẫn nhắc: “Thu thì ăn cho nhuận, đông thì ăn cho ấm”. Lời dặn ấy thực ra là một phần của dưỡng sinh theo mùa.
Dưỡng sinh theo mùa là gì?
Theo quan niệm Đông y, con người sống thuận theo trời đất. Mùa xuân cây cối nảy mầm, mùa hạ phát triển, mùa thu thu lại, mùa đông cất giữ. Người xưa khuyên ăn uống, sinh hoạt cũng nên thuận theo nhịp đó: “xuân sinh, hạ trưởng, thu thu, đông tàng”.
Đây là cách nhìn truyền thống, không phải công thức cứng nhắc. Nhưng nhiều lời khuyên trong đó khá gần với lẽ thường: trời khô thì uống đủ nước, trời lạnh thì ăn ấm, giữ ấm cơ thể.
Mùa thu: chú ý “nhuận”
Mùa thu khí hậu hanh khô, da và môi dễ khô. Người xưa vì vậy hay chọn những món mềm, nhiều nước, vị dịu:
- Trái cây mùa thu: lê, hồng, bưởi, na, táo.
- Các loại hạt, củ: hạt sen, củ mài (hoài sơn), khoai lang, bí đỏ.
- Vừng, mật ong: món quen thuộc của mùa hanh khô.
- Canh, cháo loãng: bổ sung nước một cách tự nhiên.
Nên hạn chế đồ cay nóng, chiên rán nhiều dầu vì dễ làm khô miệng, khó chịu hơn.
Mùa đông: chú ý “ấm” và “tàng”
Mùa đông lạnh, theo quan niệm Đông y là mùa “tàng” – cất giữ. Người xưa khuyên ăn đồ ấm, nấu chín kỹ, vừa phải:
- Thực phẩm màu đen: đậu đen, vừng đen, gạo lứt đen. Theo quan niệm Đông y, thực phẩm màu đen thường có mặt trong thực đơn dưỡng sinh của người trung niên.
- Gia vị ấm: gừng, hành, quế, tiêu dùng vừa phải trong món ăn.
- Món hầm, nấu chín kỹ: cháo, súp, canh hầm xương, các món om.
- Các loại hạt có dầu: óc chó, hạt điều, lạc, dùng lượng vừa phải.
Hạn chế đồ uống lạnh, kem, nước đá, nhất là với người lớn tuổi và người hay lạnh bụng.
Thói quen sinh hoạt thuận mùa
- Ngủ sớm hơn mùa hè: mùa đông trời tối sớm, người xưa khuyên “ngủ sớm dậy muộn” hơn một chút.
- Giữ ấm cổ, ngực, bàn chân: nhất là sáng sớm và tối muộn.
- Vận động nhẹ khi trời đã ấm lên: đi bộ, tập dưỡng sinh vào lúc có nắng, tránh tập quá sớm khi trời còn lạnh buốt.
- Uống đủ nước dù không khát: trời lạnh ít khát nhưng cơ thể vẫn cần nước.
- Ngâm chân nước ấm buổi tối: thói quen được nhiều người lớn tuổi yêu thích.
Một ngày thu – đông tham khảo
- Sáng: cháo hoặc ly bột ngũ cốc ấm, kèm trứng luộc.
- Trưa: cơm, canh bí đỏ, cá kho gừng, rau luộc chấm vừng.
- Chiều: một quả lê hoặc vài múi bưởi.
- Tối: canh hầm rau củ, ăn sớm, nhẹ bụng.
Giai đoạn giao mùa cần chú ý
Những ngày chuyển từ thu sang đông, sáng lạnh trưa nắng, là lúc nhiều người dễ mệt, hắt hơi, sổ mũi. Cô chú anh chị nên mang theo áo khoác mỏng, mặc nhiều lớp để dễ cởi ra mặc vào. Ăn uống đủ bữa, ngủ đủ giấc và giữ ấm là cách đơn giản nhất để cơ thể thích nghi dần với thời tiết mới.
Đừng ăn “bổ” quá đà
Mùa đông nhiều nhà hay nấu đồ béo, đồ “bổ” liên tục. Ăn quá nhiều đồ béo, đồ ngọt dễ ngán, dễ tăng cân. Ăn uống tử tế là ăn đa dạng, vừa đủ và đều đặn.
Sản phẩm liên quan
Mùa thu – đông, nhiều gia đình chọn đồ uống ấm từ các vị đen như Bột Mè Đen Mix Đậu Đen Xanh Lòng và Bột Lục Hắc – 6 vị sắc đen. Người thích vị bùi nhẹ có thể chọn Bột Hoài Sơn, vị củ mài quen thuộc của mùa thu.
Lưu ý: Sản phẩm này không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh. Nội dung bài viết mang tính tham khảo, không thay cho lời khuyên của bác sĩ.
Mua chính hãng tại lienan.vn hoặc gọi 1900 2685.
