Dưỡng sinh theo mùa: thu – đông nên ăn gì

Cứ đến tháng 9, tháng 10, khi gió heo may về, cô Thu lại thấy da tay khô ráp, môi nứt nẻ, cổ họng hay ngứa. Sang đông, tay chân lạnh, sáng dậy uể oải. Bà nội cô vẫn nhắc: “Thu thì ăn cho nhuận, đông thì ăn cho ấm”. Lời dặn ấy thực ra là một phần của dưỡng sinh theo mùa.

Dưỡng sinh theo mùa là gì?

Theo quan niệm Đông y, con người sống thuận theo trời đất. Mùa xuân cây cối nảy mầm, mùa hạ phát triển, mùa thu thu lại, mùa đông cất giữ. Người xưa khuyên ăn uống, sinh hoạt cũng nên thuận theo nhịp đó: “xuân sinh, hạ trưởng, thu thu, đông tàng”.

Đây là cách nhìn truyền thống, không phải công thức cứng nhắc. Nhưng nhiều lời khuyên trong đó khá gần với lẽ thường: trời khô thì uống đủ nước, trời lạnh thì ăn ấm, giữ ấm cơ thể.

Mùa thu: chú ý “nhuận”

Theo quan niệm Đông y, mùa thu khí hậu hanh khô, dễ ảnh hưởng tới phế (phổi), da và cổ họng. Vì vậy mùa thu nên ưu tiên thực phẩm có tính nhuận, dịu:

• Trái cây mùa thu: lê, hồng, bưởi, na, táo.
• Các loại hạt, củ: hạt sen, củ mài (hoài sơn), khoai lang, bí đỏ.
• Vừng, mật ong: dân gian hay dùng để “nhuận” cơ thể khi trời khô.
• Canh, cháo loãng: bổ sung nước một cách tự nhiên.

Nên hạn chế đồ cay nóng, chiên rán nhiều dầu vì dễ làm khô miệng, khó chịu hơn.

Mùa đông: chú ý “ấm” và “tàng”

• Gia vị ấm: gừng, hành, quế, tiêu dùng vừa phải trong món ăn.
• Món hầm, nấu chín kỹ: cháo, súp, canh hầm xương, các món om.
• Các loại hạt có dầu: óc chó, hạt điều, lạc, dùng lượng vừa phải.

Hạn chế đồ uống lạnh, kem, nước đá, nhất là với người lớn tuổi và người hay lạnh bụng.

Thói quen sinh hoạt thuận mùa

• Giữ ấm cổ, ngực, bàn chân: nhất là sáng sớm và tối muộn.
• Vận động nhẹ khi trời đã ấm lên: đi bộ, tập dưỡng sinh vào lúc có nắng, tránh tập quá sớm khi trời còn lạnh buốt.
• Uống đủ nước dù không khát: trời lạnh ít khát nhưng cơ thể vẫn cần nước.
• Ngâm chân nước ấm buổi tối: thói quen được nhiều người lớn tuổi yêu thích.

Một ngày thu – đông tham khảo

• Sáng: cháo hoặc ly bột ngũ cốc ấm, kèm trứng luộc.
• Trưa: cơm, canh bí đỏ, cá kho gừng, rau luộc chấm vừng.
• Chiều: một quả lê hoặc vài múi bưởi.
• Tối: canh hầm rau củ, ăn sớm, nhẹ bụng.

Sản phẩm liên quan

Mùa thu – đông, nhiều gia đình chọn đồ uống ấm từ các vị đen như Bột Mè Đen Mix Đậu Đen Xanh Lòng và Bột Lục Hắc. Người thích vị bùi nhẹ có thể chọn Bột Hoài Sơn, vị củ mài quen thuộc của mùa thu.